“Het moet goed zijn. En liefst nog een beetje beter.”

Je leest die mail nog een derde keer na. Je werkt ’s avonds verder aan een taak die eigenlijk al klaar was. Iemand vraagt of je er nog iets kunt bijnemen. Je agenda zit vol, maar toch zeg je ja.

Want je wilt goed werk leveren. Je wilt dat mensen op je kunnen rekenen. Je wilt niemand teleurstellen.

Daar is op zich niets mis mee. Maar wat als het voor jou nooit goed genoeg is? Als je blijft doorgaan terwijl je voelt dat je rust nodig hebt?

Dan is het tijd om daar eens bij stil te staan.

Perfectionisme betekent dat je de lat hoog legt en pas tevreden bent als het resultaat helemaal aan je verwachtingen voldoet. Vaak hoort daar ook het gevoel bij dat je geen fouten mag maken of anderen niet mag teleurstellen.

Is dat een goede eigenschap of een valkuil? Het kan allebei zijn.

Zorgvuldig werken, verantwoordelijkheid nemen en kwaliteit willen leveren zijn waardevolle eigenschappen. Ze helpen je om bij te leren en voldoening te halen uit je werk.

Onderzoek bevestigt dat onderscheid. Hoge doelen nastreven hangt op zichzelf niet duidelijk samen met meer burn-out. Vooral de angst om fouten te maken, voortdurende twijfel en het gevoel nooit aan de verwachtingen te voldoen, hangen samen met meer burn-outklachten (Hill & Curran, 2016).

Het verschil zit vaak in hoe je met jezelf omgaat wanneer iets minder goed lukt. Kun je denken: “Dat liep anders dan verwacht. Wat kan ik eruit leren?” Of klinkt het meteen: “Zie je wel, ik ben niet goed genoeg”?

Je mag hoge doelen hebben én jezelf ruimte geven om te proberen, fouten te maken en te rusten.

Misschien herken je deze gedachten:

• “Ik mag geen fouten maken.”
• “Als ik het zelf doe, weet ik tenminste dat het goed gebeurt.”
• “Ik kan hen toch niet laten zitten?”
• “Eerst alles afwerken. Daarna mag ik rusten.”
• “Als zij dat aankunnen, moet ik dat ook kunnen.”

Zo wordt een gewone werkdag een dag waarop je jezelf telkens opnieuw moet bewijzen.

Soms ben je zelf je strengste beoordelaar. Niemand vraagt om nog iets te verbeteren, en toch zie je vooral wat er beter kan.

Maar de druk kan ook van je omgeving komen. Een leidinggevende die telkens nieuwe taken toevoegt. Een werkplek waar overuren vanzelfsprekend zijn. Klanten die snel antwoord verwachten. Mensen die zeggen: “Vraag het maar aan haar. Zij krijgt dat wel geregeld.”

Wat begint als waardering, kan stilaan een verwachting worden.

Daarom helpt het niet om alleen te zeggen: “Je moet de lat wat lager leggen.” Soms moeten ook de hoeveelheid werk, de afspraken en de verwachtingen op de werkvloer veranderen.

Perfectionisme is niet altijd zichtbaar. Aan de buitenkant lijkt alles in orde. Je haalt je deadlines, helpt collega’s en houdt de zaken draaiende.

Wat anderen misschien niet zien, is hoeveel moeite dat kost.

Je blijft een gesprek herhalen in je hoofd. Je stelt iets uit omdat je bang bent dat het niet goed genoeg zal zijn. Je geeft moeilijk iets uit handen. Of je levert rust en slaap in om toch maar klaar te raken.

Een herkenbaar voorbeeld: je verslag is af. Het is duidelijk en bevat alle nodige informatie. Toch blijf je zinnen aanpassen, en de mail met het verslag blijft maar bij je concepten staan.

Sta dan eens stil bij deze vraag: Wordt mijn werk hier nog beter van, of probeer ik vooral mijn twijfel gerust te stellen?

Perfectionisme op zichzelf betekent niet dat je een burn-out hebt. Het kan wel een patroon zijn dat je kwetsbaarder maakt voor uitputting, zeker wanneer je voortdurend over je grenzen gaat. Tegelijk kun je een burn-out nooit herleiden tot iemands persoonlijkheid alleen. Ook de omstandigheden waarin iemand werkt en leeft, spelen mee.

Merk je dat je blijft piekeren, nauwelijks kunt loslaten of steeds minder herstelt? Geef daar dan aandacht aan. Je hoeft niet te wachten tot het helemaal niet meer gaat. Bespreek aanhoudende vermoeidheid, slaapproblemen of concentratieklachten met je huisarts. Die kan mee bekijken wat er speelt.

Je hoeft van jezelf geen ander mens te maken. Je mag zorgvuldig en betrokken blijven. Wel kun je oefenen om jezelf wat meer ruimte te geven.

• Spreek vooraf af wanneer iets klaar is. Met jezelf, of samen met je leidinggevende. Wat moet deze taak opleveren? Hoe nauwkeurig moet ze zijn? Wat is noodzakelijk en wat is een extraatje? Zo voorkom je dat je blijft bijschaven.
• Toets verwachtingen af. Denk je dat iets vandaag af moet zijn, of is dat ook zo afgesproken? Vraag bijvoorbeeld: “Wat heeft voorrang?” of “Als dit erbij komt, wat kan dan wachten?”
• Begin klein met loslaten. Verstuur een gewone mail na één keer nalezen. Laat een collega een taak op een eigen manier uitvoeren. Kies een situatie waarin een kleine onvolmaaktheid weinig gevolgen heeft.
• Maak je grenzen concreet. “Ik kan dit opnemen, maar dan schuift die andere taak naar morgen.” Zo maak je zichtbaar wat haalbaar is.
• Gun jezelf rust vóór alles klaar is. Er zal meestal nog iets op je lijst staan. Ook met onafgewerkt werk mag je pauzeren.

Stel dat een collega tegen je zegt: “Ik ben moe, maar ik moet nog even door. Het is nog niet goed genoeg.”

Zou je die dan aansporen om nog harder te werken? Of zou je samen bekijken wat echt nodig is en wat kan wachten?

Probeer diezelfde mildheid ook eens aan jezelf te geven.

Je mag trots zijn op goed werk, zonder jezelf er telkens voor uit te putten.

Bij Tiri HR Consulting kijk ik samen met jou naar wat je onder druk zet. Welke verwachtingen draag je mee? Wat vraagt je omgeving? En waar kun je opnieuw ruimte maken voor grenzen, herstel en werkplezier?

Je bent welkom voor een gratis kennismakingsgesprek. [link naar contactpagina]

Wil je eerst even stilstaan bij mogelijke burn-outklachten? Op mijn website vind je de verkorte BAT (Burnout Assessment Tool). Die kan helpen om klachten in kaart te brengen, maar stelt geen diagnose.

Ik kom graag eventjes met je meelopen.